Volmaakt
Perfectionisme kan soms behoorlijk in de weg zitten. Ik tref mensen die, door de perfectionisme, zichzelf overvragen en daardoor vastlopen in het leven. Vraagt God het van ons wanneer Hij zegt dat wij volmaakt moeten zijn, zoals Uw hemelse Vader volmaakt is (Mattheus 5:48). Op God lijken in volmaaktheid? Hoe dan?
Weest u dan volmaakt, zoals Uw Vader,
die in de hemelen is, volmaakt is.
Er kwam een jongeman bij Jezus (Mattheus 19:16-25) en hij was benieuwd wat hij moest doen om in de hemel te komen. Hij gaf aan dat hij alle geboden gehouden had ‘van jongst af aan’. Ik denk dat niemand hem dat na kan zeggen. En Jezus antwoordt: Als je volmaakt wil zijn, verkoop dan alles wat je hebt en geef het aan de armen. Zelfs deze perfecte jongeman was niet volmaakt.
In het Grieks wordt voor ‘volmaakt’ het woord ‘teleios’ gebruikt. Dat kan vertaald worden met oprecht; een onverdeeld hart; geestelijk volwassen. ‘Tammim’ is het Hebreeuwse woord voor ‘teleios’. Noach (Gen. 6:9), Job (Job 1:1,8; 2:3) en Abraham (Gen. 17:1) worden ‘oprecht’ (tammim) genoemd. Dat waren nu niet bepaald perfecte mannen, zoals de Bijbel laat zien, maar ze waren dus wel oprecht, volmaakt.
Wat vraagt God van ons, wanneer Hij zegt dat we ‘volmaakt’ moeten zijn?
Niet volmaakt
Mattheus 5 en 6 laten zien wanneer je niet volmaakt bent. Laten we daar eerst naar kijken. Het refrein in Mattheus 5 is: “Jullie weten wat er gezegd is tegen jullie voorouders….maar ik zeg jullie…”(5: 21, 27,31, 33, 38, 43). Daarin laat Jezus zien hoe je met de regels van God om kan gaan.
Het is mogelijk om deze regels af te vinken. Dit deed de ‘rijke jongeling’ uit Mattheus 19 ook. Aan deze regel heb ik voldaan, aan die heb ik voldaan, et cetera. En Jezus zegt daarop: “Maar de regel is meer dan wat jullie er van maken” (5:21-22; 27-28). Overspel, bijvoorbeeld, is niet alleen maar het bed delen met een ander (buiten het huwelijk), maar wanneer je fantaseert over een ander is dat al overspel, zo licht Jezus toe.
Daarnaast is het mogelijk om de regels af te zwakken. De regels zijn niet haalbaar, dus je maakt ze haalbaar (5: 31-32; 33-35; 38-39; 43-44). Daarop zegt Jezus: maar de regel is strenger dan wat jullie er van maken. De Joodse regel zegt bijvoorbeeld: “Houdt van mensen om je heen, maar je mag je vijanden haten”. Maar Jezus zegt: “Je moet ook van je vijanden houden” (vs 43,44).
Tot slot kun je hypocriet (onoprecht) zijn. Je doet net alsof je de regels houdt, maar je doet het voor de schijn. De letterlijke betekenis van hypocriet is ‘toneelspeler’. Tot 3x toe staat in Mattheus 6 “Als je bidt (5), vast (16), geld geeft (2), laat het dan niet aan iedereen zien. Schijnheilige (Hypokritai) mensen doen dat wel…
Alle drie de manieren zijn pogingen om vanuit gedrag er het beste van te maken. En daar legt Jezus de vinger op. We worden niet volmaakter door beter ons best te doen. We worden een nieuwe schepping wanneer we ons met Jezus laten verzoenen (2 Cor. 5:17).
In de pastorale hulpverlening zien we dat laatste als de kern van ons werk. Vanuit verzoening met God, het leven leven. Ook, misschien wel juist, wanneer het leven ingewikkeld is. De situatie is niet altijd te veranderen, maar je hart wel.
Van alles waarover je waakt, waak vooral over je hart, het is de bron van je leven (spr 4:23)
Geschreven door Hermineke Vonk, Pastorale coaching (Goudriaan)
(Dit is een uitwerking van een preek die ik deze zomer in Groot Ammers en ‘s Gravenzande heb gehouden.)